İşçi Bayramı Nedir, İşçi Bayramı Ne Zaman, Nasıl Kutlanır?

İşçi Bayramı Nedir, İşçi Bayramı Ne Zaman, Nasıl Kutlanır?

1 Mayıs, tüm dünyada İşçi Bayramı olarak kutlanır. Bugün, dünyanın her ülkesinden işçi ve emekçi sınıfın haklarını savunduğu önemli tarihlerden biridir. Bu günde çalışanlar, hem yasal haklarını geniş kitlelerin verdiği desteklerle hatırlatırken hem de düzenledikleri törenlerle kutlar.

Kutlamalar dünyanın farklı ülkelerinde farklı şekillerde olabilmektedir. Her ülkenin emekçi kesimi, kendi kültürünün parçası olan öğeler ve unsurlar çerçevesinde gerçekleştiriyor. Örneğin ülkemizde 1 Mayıs gösterileri genelde etkinliğin yapılacağı kentin meydanlarında yapılıyor. Bu merkezi yerlerde toplanan emekçiler ve destekçisi olan halk, genellikle halaylar çekerek ve basın açıklaması yaparak bu günü anmaktadır.

Yurdumuzda 1 Mayıs dendiğinde akla gelen ilk kültür öğelerinden biri halay olurken, İstanbul’daki Taksim ise bu günle anılan bir meydan olmuştur. Şüphesiz bundaki en önemli neden, 1 Mayıs 1977 tarihinde Taksim Meydanı’nda kutlanan İşçi Bayramı esnasında çıkan izdiham sonucu, 34 kişinin hayatını kaybetmesi ve 136 kişinin de yaralanmasıdır. Bu nedenle 1977’deki bu etkinliğe Kanlı 1 Mayıs da denir.

1 Mayıs Nerede Ne Zaman Başladı?

Sanayi devrimine kadar insanların çoğu genelde kırsal coğrafyalarda yaşamış, tarım ve hayvancılık gibi temel iki uğraşı kendilerine meslek olarak seçmişti. 19. asrın başlarından itibaren sanayi devrimi ile özellikle şehirlerde seri üretim yapan atölyeler, iş yerleri ve fabrikalar artmaya başladı. Artan bu iş yerleri ile birlikte daha iyi ekonomik imkânlara sahip olmak isteyen birçok insan şehirlere göç etmeye başladı. Başta İngiltere’de ortaya çıkan sanayi devrimi, kısa sürede Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ne de yayıldı.

Kentte artan fiyatlar karşısında mücadele etmek zorunda kalan insanlar, patronları tarafından günde 12-15 saat arası sürelerde çalıştırılıyordu.  Ayrıca geçinmek amacıyla kadınlar ve hatta küçük çocuklar dahi çalışıyordu. Bir süre sonra ağır şartlar altında ezilen işçi sınıfı haklar aramak amacıyla bir araya geldi. Hem çalışma sürelerinin kısaltılması hem de maaşlarının artırılması için bu hareketler süreç içerisinde evrensel bir hal almaya başladı. İlk işçi hareketi Avustralya’da baş gösterdi. Buradaki inşaat işçileri, 1856 yılında Parlamentoya dek yürüyüş yaptılar.

1 Mayıs 1886’da ise Amerika İşçi Sendikaları Konfederasyonu liderliğinde emekçiler,  12 saat olan çalışma saatlerini 8 saate ve iş gününü 7’den 6’ya indirmek amacıyla Luizvil’de çalışmayı bıraktılar. Hem iş yükü hem de ırkçılıkla karşı karşıya olan siyahî emekçilerin de katıldığı bu yürüyüşle 1 Mayıs ileride sembol tarih olacaktır. Luizvil’de siyahîlerin parklara girmesi yasaktı. Ancak o günkü gösterilerde işçiler, Ulusal Park’ta gösterilerini sürdürdü. 4 Mayıs’ta ise kanlı bir olay olan Haymarket olayı meydana geldi.

14-21 Temmuz 1889 tarihleri arasında toplanan İkinci Enternasyonal’de ABD’deki bu yürüyüşe vurgu yaparak, 1 Mayıs gününün tüm dünyada “Birlik, mücadele ve dayanışma günü” olarak kutlanması kararlaştırıldı. Bir süre sonra 1 Mayıs evrensel bir hal aldı. İşçiler, günlük 8 saat çalışma haklarını elde etti. 20. asırdan itibaren komünist bloğu ülkelerin artmasıyla işçi bayramı adeta bu ideolojiyle özdeşleştirilmeye çalışıldı. Bugün tüm dünyada 1 Mayıs, İşçi Bayramı olarak kutlanıyor.

Türkiye’de 1 Mayıs Gelişmeleri

Ülkemizde ilk işçi hareketleri 1911’de Osmanlı’nın önemli liman kentlerinden Selanik’te gerçekleşti. Bu günde birçok liman ve tarım işçisi 1 Mayıs’ı kutladı. İstanbul’da ise bir sene sonra ilk kutlamalar yapıldı. 1923 senesinde 1 Mayıs tarihi, devlet nezdinde de “İşçi Bayramı” olarak kabul edildi. Ancak 1924`te devlet, 1 Mayıs’ın toplulukla kutlanmasını yasakladı. Takrir-i Sükûn Yasası (1925) ile de İşçi Bayramı’nı kutlamak kaldırıldı. 1935 senesinde Türkiye’de 1 Mayıs`a “Bahar ve Çiçek Bayramı” denmeye başlandı. Bu tarihle 1 Mayıs ücretsiz izin şartıyla resmi tatil oldu. 1981`de ise Millî Güvenlik Konseyi, 1 Mayıs tarihini resmi tatil günü olmaktan çıkardı. 1981’de kaldırılan resmi tatil, Nisan 2009’da TBMM tarafından yeniden getirildi ve bu gün resmi bayram ilan edildi.

Bir Cevap Yazın

error: Site İçeriği Korunmaktadır.