Uluslararası Özgür Basın Günü Nedir, Ne Zaman?

02.10.2021
Uluslararası Özgür Basın Günü Nedir, Ne Zaman?

 Uluslararası Özgür Basın Günü Nedir, Ne Zaman?

Uluslararası Özgür Basın Günü, her sene dünyada kutlanan günlerden biridir. Basın dendiğinde sadece dergi gazete, internet gibi yazılı değil, radyo, televizyon gibi görsel yayın organları da anlaşılmalıdır. Başta basın ve yayın organları öncülüğünde her yıl hem ulusal hem de uluslar arası anlamda birçok etkinlikler yapılıyor. Bu özel günde ülkelerin basına karşı yaklaşımı ve dünya genelinde durumları hakkında da bilgiler veriliyor. Bu anlamda Freedom House, belli aralıklarla ülkelerdeki basın özgürlüğünü inceler, kendi içerisinde ‘basında özgür ülkeler, kısman özgür ülkeler, özgür olmayan ülkeler’ gibi bazı sınıflamalar yapar ve bunu kamuoyu ile paylaşır.

Uluslararası Özgür Basın Günü Nedir?

Basın özgürlüğünün en önemli ayağı basın emekçilerinin örgütlenme seviyesidir. Bu örgütlenmeden kasıt, basın mensuplarının haklarını arama anlamında sendikalaşması veya dernekler çatısı altında birleşmesi gibi hususlardır. Basın üyeleri, örgütlenerek kendi haklarını arayabiliyorlar. Yine çalıştıkları kurum veya kuruluşlar aracılığıyla da birçok sorunlarını duyurma olanağına sahiptir. Ancak yine de ülkemizde birçok basın çalışan, sendikalaşma anlamında ileri seviyede değildir.

Uluslararası Özgür Basın Günü Ne Zaman?

Uluslararası Özgür Basın Günü, hem birçok basın mensubunu hakları konusunda bilinçlendirmek hem de basın çalışanlarının haklarını kamuoyuna duyurmak amacıyla ortaya çıkan bir gündür. Bu özel gün, tüm dünyada kutlanıyor. İlk defa ise Paris’te oraya atılan bir fikirle kutlanmaya başlandı. Fransa’nın başkenti Paris’te Sınır Tanımayan Gazeteciler Birliği tarafından bu gün ortaya atıldı ve Birleşmiş Milletler’in 20 Aralık 1993 tarihinde aldığı kararla her yıl düzenlenmeye başlandı. O tarihten itibaren her sene 3 Mayıs tarihinde Dünya Basın Özgürlüğü Günü kutlanıyor.

Uluslararası Özgür Basın Günü Çalışmaları

Basın özgürlüğü, sadece basın mensupları açısından değil, ulaştırılması hedeflenen bilgi ve haberlerin halka duyurulması açısından da önem arz eden bir kavramdır. Bu açıdan ülkelerde basının önündeki sansür ve yasaklamaların önüne geçilmesi, uluslar arası kurum ve kuruluşların da sorumluluk sahasına girer. Bu nedenle Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, basın özgürlüğünün ehemmiyeti hususunda farkındalık yaratma, basın çalışanlarına saygı gösterme ve onları koruma görevleri konusunda ülkelerdeki idarecileri sık sık uyarmaktadır. İfade özgürlüğü açısından özellikle 1948 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 19. Maddesi ile Windhoek Deklarasyonu önemlidir.

Guillermo Cano Dünya Basın Özgürlüğü Nedir?

UNESCO, tüm dünyada basın özgürlüğünün savunulmasına veya desteklenmesine büyük katkı sağlayan kişi, kuruluş veya kuruma Guillermo Cano Dünya Basın Özgürlüğü Ödülünü her sene veriyor. Bu ödül, 1997 yılından itibaren verilmeye başlandı. Ödül için isimler, basın özgürlüğü için çalışan bölgesel ve evrensel sivil toplum kuruluşları ve UNESCO üye ülkeleri tarafından öneriliyor. 17 Aralık 1986 tarihinde Kolombiya’nın başkenti Bogota’daki gazetesi El Espectador’un ofisi önünde öldürülen Kolombiyalı gazeteci Guillermo Cano Isaza’nın onuruna veriliyor. Gueillermo Cano’nun yazıları ve illegal olayların üstüne gitmesi Kolombiya’nın güçlü uyuşturucu baronlarını rahatsız etmişti.

Şehirler ve Temalar

Ayrıca 1998 yılından beri, her sene bir şehir ve teması belirleniyor. Bu kapsamda belirlenen şehir açıklanıyor ve belirlenen konu hakkında yazılar ve araştırmalar sergileniyor. Örneğin 1998 yılında İngiltere’nin başkenti Londra belirlenirken teması “Basın Özgürlüğü İnsan Haklarının Temel Taşıdır.” olmuştu.

1999 yılının şehri ve konusu: Kolombiya Bogota “Çalkantılı Dönemler: Basın Özgürlüğü Üzerine Nesil Perspektifleri.”;

2000 yılının şehri ve konusu: İsviçre Cenevre “Tehlikeli Bir Dünyada Haberleri Bildirmek: Anlaşmazlıkların çözümünde, Uzlaşma ve barış inşasında Medyanın Rolü.” idi

2001 yılında ise Namibya’da Windhoek Deklarasyonu’nun 10. Yıldönümü anma törenleri ile ortaklaşa düzenlendi. Olay, Afrika Yayın Şartı’nın imzalanmasıyla kutlandı. Konusu “Irkçılıkla Mücadele ve Çeşitliliği Teşvik Etmek: Özgür Basının Rolü.” oldu

2020 yılında belirlenen kent ise Hollanda’nın Lahey şehriydi. Bu günün ana teması “Korkusuz ve İyiliksiz Gazetecilik” olarak belirlendi.

You cannot copy content of this page