Yılbaşı Nedir, Kültürlerde Yılbaşı Günleri Nelerdir?

Yılbaşı Nedir, Kültürlerde Yılbaşı Günleri Nelerdir?

Yılbaşı kavramı birçok kültürde en önemli günlerin başlarında gelir. Çok eski tarihlerden bu yana birçok medeniyet, kendi kültürü veya devlet yönetimine göre belirlediği günlerde yılbaşlarını kutlamıştır. Her ne kadar dünyanın veya ayın güneş etrafındaki bir turunu tamamladığı, sıradan bir gün gibi görünse de birçok medeniyet, bu günleri özel olarak değerlendirmiştir.

Günümüzde Batı medeniyetinin etkisiyle birçok ülke, 31 Aralık’ı yılın sonu, 1 Ocak’ı da yılın başı olarak kabul ediyor. Bir kısmı yine kendi geleneksel takvimini uyguluyor. Bir kısmı da hem ticari kolaylık olması hem de geleneğini sürdürmesi açısından birden fazla takvimi tercih edebiliyor. Sebebi ne olursa olsun yılbaşları tarih boyunca insanları mutlu eden, gelmeden öncesinde heyecanlandırmayı başaran bir kavram olmuştur.

Miladi Takvim’de Yılbaşı

Günümüzde bizim de kullandığımız, miladi takvim olarak da adlandırılan gregoryen takvimde güneş esas alınır. Yani dünyanın güneş etrafında yaptığı bir tur, yıl olarak isimlendirilir. Bu yıl ise 365 gün 6 saatten oluşur. 6 saat ise 4 senede bir birleştirilerek, dördüncü senede 366 gün olarak sıfırlanır. 1 Ocak’ta başlayacak olan yıl için günler öncesinden hazırlıklar yapan başta Batı dünyası olmak üzere birçok kültür, bu anın keyfini çıkarmaya çalışır.

Türkiye’de Yılbaşı

Osmanlı devrinde ilk önce Hicri takvim kullanıldı. Hicri Takvim, ay esasına göre oluşturulduğundan miladi takvime göre her yıl 11 gün öncesine gelir. Ancak Hicri takvimin kendi içinde de elbette yılbaşı günü vardır. Bu da Muharrem ayının 1’ine tekabül eder. Daha sonra güneşi esas alan ama yine Hicri takvim gibi hicreti başlangıç kabul eden Rumi takvime 1840’ta geçti. Mali takvim olarak getirilen bu takvimde yılbaşı Mart ayında başlardı. 1 Ocak 1926’da Miladi takvime geçiş yapıldı. Ancak Osmanlı’dan gelen etkiyle cumhuriyet devrinde de mali yıl uzun süre Mart’ın başı olarak kabul edildi. Türkiye, 1983’ten sonra ise mali yılbaşını 1 Ocak’a aldı.

Mezopotamya’da Yılbaşı

Mezopotamya kültüründe ilk defa yılbaşı, M.Ö. 2000’li yıllarda kutlandı. Bu kadim medeniyet, o dönemler Mart ayının ortasında, yani baharın başlangıcında, ekinoks olarak da bilinen dönemde yılbaşı kutlamalarında bulundu. Bu kültür daha sonra birçok medeniyete geçti ve bu tarihler, içinde bulunduğumuz çağda dahi bahar bayramı adıyla kutlanmaktadır.

Avrupa’da Yılbaşı

Bu kültür Roma’ya da geçmiş ve Roma da mart ayının başını kendine yılbaşı olarak belirlemiştir. Roma, M.Ö. 153’ten itibaren ise Ocak ayını yılbaşı kabul etti. M.S. 567’de de yılbaşı Ocak 1’den alındı. Hz. İsa’nın doğum günü diyerek 25 Aralık yılbaşı olarak kabul edildi. 16.asırda ise 1 Ocak yılbaşı oldu.

Başka Kültürlerde Yılbaşı

Mısır’daki Kıptiler ve Habeşliler, (Etiyopya)  11 Eylül’de yılbaşını kutlar. ABD’nin Philadelphia kentinde kutlanan Afrika Yeni Yılı’nın yılbaşı ise Haziran ayının ikinci Pazar günüdür.

Afrika’da Lesotho ve Sotholar, 1 Ağustos’ta Selemo sa Basotho adıyla yılbaşını kutlamaktadır.

Çin Yeni Yılı da 21 Ocak ile 20 Şubat tarihleri arasında bir tarihe gelir. Bu günün bu derece değişmesi, takvimin ay takvimi olması ve üç senede bir güneşe göre ayarlanmasındandır. Japonlar ise bizim gibi Miladi takvimi kullandığından onlarda da yılbaşı 1 Ocak’tır. Japonlar daha önce Çin takvimini kullanıyordu.

Hindistan’daki Hristiyanlar da 1 Ocak’ı yılbaşı olarak kutlamaktadırlar.

Avrupa’da Sırp Yeni Yılı 14 Ocak’tır. Galler’de Jülyen takvimine göre kutlanan yılbaşı 13 Ocak’a denk gelir.

Birçok Müslüman ülkede yılbaşı Hicri Muharrem 1’dedir. İran ve Kürt yeni yılında ise Nevruz (21 Mart) yılbaşı olarak kabul edilir. Yahudi takvimine göre de Yahudi yılbaşına Roş Aşana denir. Bu takvimde yılbaşı Eylül ve Ekim aylarına tekabül eder.

Bir Cevap Yazın

error: Site İçeriği Korunmaktadır.